وبـنوش ( حسن ملائی شاعر )

ژان-لوک گدار یکی از تعیین‌کننده‌ترین و در عین حال بحث‌برانگیزترین چهره‌های تاریخ سینماست؛

گدار عملاً ستون فقرات موج نوی فرانسه است. او قواعد سینمای کلاسیک را شکست:

• تدوین پرشی (jump cut)
• شکستن روایت خطی
• خطاب مستقیم دوربین
• آمیختن سینما با فلسفه، سیاست، ادبیات و نقاشی

فیلم‌هایی مثل از نفس افتاده ، تحقیر ، زندگی کردن و آخر هفته زبان سینما را برای همیشه عوض کردند. خیلی از چیزهایی که امروز بدیهی به نظر می‌رسند، آن زمان با گدار شوک‌آور بودند.

از نظر کیفیت هنری

کارنامه‌اش ناهمگون ولی جسورانه است:

• دهه ۶۰: اوج خلاقیت، ترکیب فرم نوآورانه با جذابیت سینمایی
• دهه ۷۰: سینمای کاملاً سیاسی و آوانگارد (برای بسیاری خسته‌کننده یا شعاری)
• سال‌های پایانی: فیلم‌ـجستارها و تجربه‌های رادیکال مثل Histoire(s) du cinéma یا Goodbye to Language که بیشتر برای مخاطب بسیار جدی‌اند

یعنی گدار هرچه جلوتر رفت، کم‌تماشاگرتر اما رادیکال‌تر شد.

نقاط قوت

• شجاعت بی‌مصالحه در تجربه‌گری
• نگاه فلسفی و انتقادی عمیق به تصویر
• تأثیر عظیم بر فیلمسازانی از اسکورسیزی و تارانتینو تا کیارستمی و هانکه

ژان-لوک گدار در ۱۳ سپتامبر ۲۰۲۲ در ۹۱ سالگی درگذشت. او در خانه‌اش در رول، سوئیس بود و مرگش به‌صورت خودکشی با کمک پزشکی (assisted suicide) ثبت شد — یعنی او با آگاهی و با کمک قانونی در کشوری که این کار مجاز است، تصمیم گرفت زندگی‌اش را به پایان ببرد. گزارش‌های رسمی می‌گویند که او به دلیل چند بیماری ناتوان‌کننده این تصمیم را گرفت، اگرچه یکی از اعضای خانواده گفته بود که بیمار نبود، فقط خسته بود .

او فیلمسازی با استعداد و انفجاری بود که سینما را برای همیشه تغییر داد. اما دیگر غول‌های کارگردانی چه برداشتی از این اسطوره سینما داشتند - و آیا فیلم‌های آخر او را غیرقابل تماشا می‌دانستند؟

:Mike Leigh

A feast of challenges that were pure anarchic bliss

مایک لی :

ضیافتی از چالش‌ها؛ سرشار از لذتِ نابِ آنارشیستی.

***

:Martin Scorsese

His movies feel more necessary and alive than ever

مارتین اسکورسیزی :

فیلم‌هایش بیش از هر زمان دیگری ضروری و زنده به نظر می‌رسند.

:Claire Denis

His presence made me brave

کلر دنیس:

حضورش به من جرأت داد.

:Paul Schrader

Cinema was his personal Rubik’s Cube

پاول شریدر

سینما، مکعب روبیک شخصی او بود.

:Carol Morley

‘His film about a strike at a sausage factory blew my mind’

کارول مورلی:

فیلمش درباره‌ی اعتصاب در یک کارخانه سوسیس ذهنم را منفجر کرد.

:Luca Guadagnino

Godard was a shining light that showed us the way, movie after movie, idea after idea, language.

We are more lonely today and yet his astonishing cinema will forever be our guide.

لوکا گوادانینو:

گدار نوری درخشان بود که فیلم‌به‌فیلم، ایده‌به‌ایده، و زبان‌به‌زبان مسیر را به ما نشان داد.

امروز تنهاتر شده‌ایم، اما سینمای شگفت‌انگیز او همیشه راهنمای ما خواهد بود.